Huyền thoại ít biết về những trái sa-kê

Thứ ba, 26/06/2018 11:10
0
0
Ở quần đảo Polynesia thuộc Pháp, quả sa-kê (breadfruit) là một phần thiết yếu trong chế độ ăn uống của người dân và cả văn hóa của họ.

Tại đây, sa-kê có vai trò quan trọng đến mức câu chuyện về loài trái cây này được gắn liền với lịch sử. Người dân quần đảo này còn kể cho nhau những câu chuyện truyền thuyết về nạn đói xảy ra trên đảo Ra'iātea.


Ảnh nguồn: Getty Images

Truyện kể rằng, một gia đình sáu người đang trong cơn tuyệt vọng trong việc tìm kiếm thức ăn. Họ phải ăn cả dương xỉ mọc dại ở thung lũng xung quanh cái hang nơi họ trú ngụ.

Không đành lòng chứng kiến cảnh những người thân yêu đói khát, người chồng nói với vợ rằng: anh sẽ chôn mình bên ngoài hang động và nguyện sẽ hóa thành cây, nở hoa và kết trái để cho con chúng ta còn có cái ăn.

Một sáng nọ, khi thức giấc, người vợ không thấy chồng đâu và hiểu rằng chuyện gì đã xảy ra. Một thời gian sau, bên cạnh hang động có một cái cây mọc lên rất nhanh, các nhánh cây bắt đầu trĩu nặng. Người dân ở đây gọi loại quả này là uru – chính là quả sa-kê. Ngày nay, dù nơi này được gọi là Mahina, nhưng nhiều người dân địa phương vẫn gọi nó là Tua-uru, có nghĩa là 'thung lũng sa-kê'.

Trong chuyến đi tới Polynesia thuộc Pháp, tôi – người viết – không cần nghe đến câu chuyện trên mới biết rằng sa-kê – hoặc uru, như người địa phương vẫn gọi – là một thành phần quan trọng trong chế độ ăn uống của người dân ở đây và cả văn hóa của họ.

Đi đến đâu, tôi cũng thấy những cái cây cao chót vót với những chiếc lá trông như phủ sáp và lúc lỉu quả nặng trĩu. Mỗi quả to cỡ trái bóng hoặc có thể lớn hơn.

Những cây sa-kê ở đây không chỉ là loài cây trang trí cho những con đường mà còn sum suê ẩn hiện bên cạnh những căn nhà thấp. Một người dân địa phương tên là Tea cũng xác nhận với tôi rằng: "Cây sa-kê rất phổ biến trên đảo này. Thậm chí, chúng có thể khiến bạn nuôi được cả gia đình trong nhiều năm".

Tại các quầy hàng trong chợ, trái sa-kê hình tròn và hình chữ nhật (chỉ tính riêng ở Polynesia thuộc Pháp này đã có hàng chục giống sa-kê khác nhau) nằm la liệt bên cạnh dừa, chuối, mãng cầu xiêm và chanh leo.

Trên lớp vỏ ngoài màu xanh lá cây của những trái sa-kê là chi chít các mắt hình lục giác nhỏ. Một số quả được bổ đôi, để lộ lớp thịt trắng nõn nà bên trong. Thoạt nhìn, chúng trông không khác gì những trái mít lúc còn non, và hóa ra chúng cũng cùng một họ với mít và vả.

Ở hơn 100 hòn đảo của Polynesia thuộc Pháp này, có thể nói, sa-kê là một loại thực phẩm thiết yếu. Tên gọi của loại quả này bắt nguồn từ thực tế là khi quả vừa chín tới, lớp thịt quả bên trong có thể ăn được. Sau khi được nấu chín, phần tinh bột này sẽ có mùi như bánh mì mới nướng.

Quả càng chín thì càng ngọt, và có thể đem chế biến bằng nhiều cách. Ta có thể đem nghiền mịn, luộc, nướng hoặc chiên, thậm chí ăn tươi.

Một số người dân địa phương gọi sa-kê là 'Cây sự sống', bởi nó có thể đem đến cho chúng ta rất nhiều thứ: cả trái cây và lá non đều ăn được; gỗ cây rất nhẹ, có thể dùng để xây nhà, làm ca nô. Vỏ cây thậm chí còn được dùng để làm quần áo.


Uru hóa ra là không phải là thứ gì bí mật. Ảnh nguồn: Ian Trower/Getty Images

Theo lịch sử, loài quả có nguồn gốc từ vùng New Guinea này đã được người Polynesia mang theo và trồng ở nhiều nơi trong những chuyến hành trình khám phá vùng Nam Thái Bình Dương từ hàng ngàn năm trước.

Khi các nhà thám hiểm người Anh biết về loài cây năng suất cao và loại trái cây bổ dưỡng này, thì việc uru được đem đi ra khắp thế giới chỉ con là vấn đề thời gian.

Ngày nay, cây sa-kê có rất nhiều ở các vùng đất trũng nhiệt đới của hơn 90 quốc gia, trong đó có Malaysia, nơi nó được gọi là buah sukun, Venezuela (pan de año) và Ấn Độ (kadachakka).

Năm 1768, khi Thuyền trưởng James Cook ra khơi trên con tàu của Hải quân Hoàng gia Anh HMS Endeavour, nhà thực vật học người Anh Sir Joseph Banks đã đi theo.

Trong hành trình thám hiểm kéo dài ba năm, họ đã dừng chân ở Tahiti khoảng ba tháng. Ở đây, khi chứng kiến cây phát triển nhanh, ít cần chăm sóc và cho sản lượng cao và giàu tinh bột hơn, hai người đã nhanh chóng bị hấp dẫn bởi viễn cảnh loài quả này rồi đây sẽ được dùng để nuôi nô lệ ở vùng West Indies (Caribbe).

Khi trở về Anh, Banks (sau này trở thành chủ tịch của Hiệp hội Hoàng gia, tổ chức khoa học quốc gia lâu đời nhất thế giới) đã trình bày với Vua George III về những phát hiện của họ. Nhà thực vật học này thậm chí còn treo giải thưởng cho những ai thành công trong việc vận chuyển 1.000 cây sa-kê từ Tahiti đến West Indies.

Tại Tropical Garden, một trang trại do gia đình sở hữu đầy hoa nhiệt đới và cây ăn quả trên đảo Mo'orea, tôi được ăn thử một miếng sa-kê cắt vuông vứt được hấp chín rồi ngâm trong xốt khoai mì - được gọi là món po'e (một loại chè hoa quả của người Tahiti).

Ngay lúc được nếm thử hương vị đậm đà của nó, tôi đã ngay lập tức thấy thích thú.

Ở những nơi ghé qua, tôi đều tìm được các thực đơn có món sa-kê ăn vặt, từ món rán cho tới salad và kem.

Tôi đọc và biết rằng ta có thể nấu chín nó trên bếp lửa, ngâm trong nước cốt dừa và ăn khi nó đang ấm ấm với punu pua'atoro, hoặc ăn với món thịt bò nghiền đóng hộp kiểu Anh (corn beef), hoặc nghiền thành bột để làm bánh mì không chứa gluten.

Một số chuyên gia thực vật thậm chí còn nói đó là một siêu thực phẩm của tương lai, có thể giúp giải quyết nạn đói trên thế giới.

Tôi tự hỏi làm thế nào một trái cây quan trọng như vậy mà tôi lại mãi mới phát hiện ra?

Gần hai thập niên sau chuyến thám hiểm ban đầu của Cook, Vua George III đã bổ nhiệm đại úy hải quân William Bligh dẫn đầu chuyến thám hiểm sa-kê, đến Tahiti.

Vào ngày 28/11/1787, Bligh khởi hành cùng đội thủy thủ trên chiếc HMS Bounty.

Cuộc hành trình của họ có khởi đầu vất vả. Mưa to gió lớn khiến chuyến đi bị chậm lại đáng kể, và khi họ đến Tahiti, Bligh và đoàn thủy thủ đã phải đợi thêm năm tháng mới có thể đem các cây sa-kê đi được.

Tới khi họ lên thuyền đi vào vùng biển Carribe thì các thủy thủ của Bligh đã trở nên quen với đời sống trên đảo và phụ nữ Tahiti.

Nhiều người trong số họ không muốn rời đi. Vì vậy, vào ngày 29/4/1789, tức là chỉ một tháng kể từ khi vượt Nam Thái Bình Dương tới West Indies, người bạn Fletcher Christian của Bligh và 18 thủy thủ bất mãn khác đã buộc Bligh cùng 18 người ủng hộ ông phải lên một chiếc thuyền dài 7m và đẩy họ ra khơi, ném toàn bộ các cây sa-kê lên con tàu này.


Ảnh nguồn: Universal Images Group/Getty Images

Cuộc binh biến "Mutiny on the Bounty" này trở thành truyền thuyết. Hầu hết các nhà sử học tin rằng điều đó xảy ra bởi vì những người theo Kitô giáo nghĩ rằng ông có thể giúp họ trở về Tahiti – tuy nhiên điều cuối cùng đã xảy ra hoàn toàn không theo dự tính.

Bligh và thủy thủ đoàn của ông đã sống sót một cách đáng kinh ngạc, nhờ vào bản năng và trí nhớ để đi một hành trình kéo dài 3.618 hải lý (6.701km) trong 48 ngày, tới được Timor, một hòn đảo nằm ở Đông Nam Á.

Bligh nhanh chóng quay trở về Anh, nơi ông được vinh danh và tha bổng cho mọi sai phạm. Hai năm sau, ông lại một lần nữa dong buồm tới Tahiti, và lần này ông đã hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Trên thực tế, một số cây sa-kê được cho là do Bligh đem tới từ những ngày đầu đến giờ vẫn còn cho ra trái ở Jamaica.

Vào ngày cuối cùng của chuyến đi, tôi tới chợ Papeete, một khu chợ lớn và ồn ào, chỉ cách vịnh Tahiti vài dãy nhà.

Trong khi các du khách khác xem ngắm các quầy hàng bán pareos in màu sắc sặc sỡ (một loại sarong), các chai monoï (hỗn hợp dầu dừa và hoa) và dầu vani, và trang điểm tóc bằng những tràng hoa thơm, thì tôi lên lầu, vào quán Cafe Maeva để thử món sa-kê đã khiến tôi mê mẩn - frites de uru - món sa-kê cắt miếng dày rồi chiên giòn.

Mỗi miếng cắn vào lớp vỏ giòn tan lại cho ta cảm giác quả vẫn còn ấm ấm bên trong, vị của loại trái cây xứng đáng được ghi vào lịch sử.

Ký giả Laura Kiniry/ BBC Travel

0
0
Viết Bình luận Gửi bình luận
0 Bình luận

Món ngon Chiếc Thìa Vàng

Chẳm chéo – hương vị Tây Bắc

Chẳm chéo – hương vị Tây Bắc

Chẳm chéo (chẩm chéo) là món chấm từ gia vị không thể thiếu được trong các bữa ăn hàng ngày cũng như khi đãi khách của dân tộc Thái. Đây vừa là món dân dã vừa đậm hương vị đặc sản núi rừng.

Điểm ăn ngon

Khám phá nhà hàng mỗi đêm thay một bếp trưởng

Khám phá nhà hàng mỗi đêm thay một bếp trưởng

Nhà hàng Enoteca Maria nổi tiếng với các bếp trưởng là những "nonna" đến từ khắp nơi trên thế giới. Mỗi tối, một bếp trưởng khác nhau sẽ đứng lên soạn menu cho các thực khách.

Đầu bếp chia sẻ

5 điều các doanh nhân có thể học từ đầu bếp Anthony Bourdain

5 điều các doanh nhân có thể học từ đầu bếp Anthony Bourdain

Trong số nhiều câu nói của người thành công, trang All Business nhận định những câu nói và triết lý sống từ đầu bếp quá cố Anthony Bourdain dưới đây là rất đáng cho các doanh nhân học hỏi.

Ẩm thực & Sức khỏe

5 món ăn đặc biệt từ mầm nhân sâm

5 món ăn đặc biệt từ mầm nhân sâm

Dưới bàn tay của các đầu bếp tài ba, nhân sâm với vị ngọt đắng và mùi thơm đặc trưng mang lại vị thanh mát, mới mẻ cho các món ăn.

  • Viet Projects
  • Food & Hotel Vietnam
  • New Viet Dairy
  • Jacob ‘s Creek
  • Harmony Ly's

© 2014 / All rights & Copyrights reserved.

CHIẾC THÌA VÀNG